Երկրի մանթիայում գտնվող երկու հսկայական անոմալիաները կարող են լինել հնագույն մոլորակի մնացորդներ

17 Մարտ, 2025
Պատկերը՝ Tobias Roetsch, CBS News/Getty Images

Գիտնականների միջազգային թիմի նոր հետազոտությունը բացահայտում է Երկրի մանթիայում գտնվող երկու հսկայական անոմալիաների գաղտնիքը։ Պարզվել է, որ այս առեղծվածային կառուցվածքները կարող են լինել հնագույն մոլորակի մնացորդներ, որի բախումը Երկրի հետ 4.5 միլիարդ տարի առաջ հանգեցրել է Լուսնի ստեղծմանը։

Դեռ 1980-ականներին սեյսմոլոգները հայտնաբերեցին Երկրի խորքերում գտնվող երկու հսկայական կառուցվածք՝ Խաղաղ օվկիանոսի և Աֆրիկայի տակ։ Այս ձևավորումները, որոնք հայտնի են որպես երկրակեղևի ցածր արագության գոտիներ, գիտնականներին շփոթության մեջ էին գցել, քանի որ դրանք դանդաղեցնում էին սեյսմիկ ալիքները, ինչը վկայում էր դրանց բարձր ջերմաստիճանի մասին։

Մինչ վերջերս համարվում էր, որ այս գոտիները կազմված են երկրակեղևի հնագույն տեկտոնական սալերից, որոնք միլիոնավոր տարիներ առաջ սուզվել են մանթիայում։ Սակայն նոր հետազոտությունը հերքում է այս հիպոթեզը։

104 երկրաշարժերի տվյալներն օգտագործելով՝ գիտնականները վերլուծեցին, թե ինչպես են սեյսմիկ ալիքները կորցնում իրենց էներգիան՝ անցնելով այս կառույցների միջով։ Պարզվեց, որ էներգիայի կորուստները դրանցում նվազագույն են, ինչը խոսում է նրանց հանքային կազմի առանձնահատուկ կառուցվածքի մասին։

Ի տարբերություն տեկտոնական սալերի, որոնք ունեն մանրահատիկ կառուցվածք, այս անոմալիաները կազմված են շատ ավելի մեծ հանքային հատիկներից։ Սա վկայում է այն մասին, որ դրանք երկրակեղևի մաս չեն, այլ ներկայացնում են հնագույն երկնային մարմնի մնացորդներ, որը հարվածել է Երկրին նրա գոյության սկզբնական փուլում։

Բացի այդ, հետազոտությունը ցույց է տալիս, որ Երկրի մանթիան շատ ավելի կայուն է, քան կարծում էինք։ Եթե այս կառուցվածքները միլիարդավոր տարիներ մնացել են անփոփոխ, ապա դա նշանակում է, որ Երկրի խորքերում նյութերի խառնման գործընթացներն ընթանում են ավելի դանդաղ, քան մինչ այժմ ենթադրվում էր։

Աղբյուրը՝ Nature

Պատկերը՝ Tobias Roetsch, CBS News/Getty Images

Այլ լուրեր