Ինչո՞ւ միայն սակավաթիվ մոլորակներ ունեն կյանքի համար բարենպաստ պայմաններ

23 Մարտ, 2026
Պատկերը՝ NASA-JPL

Երկիրը կարող էր մնալ մեռյալ քարե մոլորակ, եթե դրա ձևավորման պահին պայմանների շատ նեղ համակցություն չստեղծվեր: Նոր հետազոտությունը ցույց է տալիս, որ վճռորոշ են եղել ոչ միայն հեռավորությունը Արեգակից կամ ջրի առկայությունը, այլև թթվածնի ճշգրիտ հավասարակշռությունը միջուկի ձևավորման ժամանակ: Միայն դրա շնորհիվ ֆոսֆորն ու ազոտը՝ երկու տարրեր, առանց որոնց կյանքն իր ներկայիս տեսքով անհնար է, մնացել են կեղևում և մանթիայում, այլ ոչ թե անցել միջուկ կամ ցնդել տիեզերք:

Մոլորակի միջուկի ձևավորման ժամանակ պետք է լինի թթվածնի հենց ճիշտ քանակություն, որպեսզի ֆոսֆորն ու ազոտը մնան մոլորակի մակերևույթին:

Եթե թթվածինը շատ քիչ է, ֆոսֆորը կապվում է երկաթի հետ և անցնում միջուկ: Առանց ֆոսֆորի չեն առաջանում ԴՆԹ-ն, բջջային թաղանթները և ԱԵՖ (ATP) մոլեկուլները. կյանքի էներգիան պարզապես անհնար կլիներ։

Եթե թթվածինը շատ է, ազոտն ավելի հեշտությամբ է ցնդում տիեզերք: Իսկ առանց ազոտի չկան սպիտակուցներ, նուկլեինաթթուներ և օրգանական միացությունների մեծ մասը:

Մոդելավորումը ցույց է տվել, որ Երկիրը հայտնվել է զարմանալիորեն նեղ միջակայքում՝ թթվածնի հարցում «Ոսկեծամիկի քիմիական գոտում», որտեղ երկու տարրերն էլ բավարար քանակությամբ պահպանվել են մակերևութային շերտերում:

Նոր հետազոտությունը ցույց է տվել, որ Երկիրը պահպանել է ֆոսֆորն ու ազոտը՝ կյանքի համար առանցքային տարրերը, միայն շնորհիվ թթվածնի շատ նեղ միջակայքի 4,6 միլիարդ տարի առաջ՝ միջուկի ձևավորման ժամանակ: Մի փոքր ավելի կամ պակաս, և կամ ֆոսֆորը կանցներ միջուկ, կամ ազոտը կցնդեր տիեզերք:

Եզրակացություն. բնակելի էկզոմոլորակներ գտնելու համար պետք է նախևառաջ փնտրել Արեգակին նման աստղերով համակարգեր: Կյանքը Երկրի վրա ոչ թե նորմա է, այլ հազվադեպ պատահականություն:

Աղբյուրը՝ ETH Zurich

Պատկերը՝ NASA-JPL

Այլ լուրեր