Գիտնականներն արևի վրա հայտնաբերել են ոլորված մագնիտական ալիքներ

22 Դեկտեմբեր, 2025
Պատկերը՝ NASA/SDO/AIA

Աստղագետներն աշխարհի ամենահզոր՝ Daniel K. Inouye աստղադիտակի օգնությամբ առաջին անգամ ուղղակիորեն գրանցել են Արևի կորոնայում մանրամասշտաբ ոլորված մագնիտական ալիքներ՝ Ալֆվենի տորսիոն ալիքներ: Այս բացահայտումը կարող է վերջապես բացատրել, թե ինչու է արևային մթնոլորտը միլիոնավոր անգամ ավելի տաք, քան աստղի մակերևույթը:

Ալֆվենի ալիքները՝ պլազմայում տարածվող մագնիտական խանգարումներ՝ կանխատեսել է Նոբելյան մրցանակակիր Հաննես Ալֆվենը դեռևս 1942 թվականին: Այս ալիքների խոշոր տարբերակները դիտվել են արևային պայթյունների ժամանակ, բայց մանր, մշտապես առկա ոլորված ալիքները մինչև հիմա անհասանելի էին մնացել:

«Այս բացահայտումը ավարտում է 1940-ականներին սկսված որոնումները», - հայտարարել է հետազոտության ղեկավար Ռիչարդ Մորտոնը՝ Մեծ Բրիտանիայի Նորթումբրիայի համալսարանի պրոֆեսոր:

Կորոնայում պլազմայի շարժումը հիմնականում տատանումներ են, որոնք ծածկում են տորսիոն ալիքները: Մորտոնը մշակել է այդ «ճոճանակները» զտելու մեթոդ՝ ոլորումն առանձնացնելու համար: Սպեկտրոսկոպիան ցույց է տվել՝ գազի հեռանալիս լույսը կարմրում է, մոտենալիս՝ կապտում՝ Դոպլերի էֆեկտը բացահայտել է պարուրաձև պտույտը:

Ալիքները ոլորում են մագնիտական գծերը ինչպես խցանահան, էներգիան տեղափոխելով վերև: Նույնիսկ հանգիստ շրջաններում կորոնան լի է այս ալիքներով՝ դրանք անընդհատ «խառնում» են մթնոլորտը:

Արևի մակերևույթը՝ 5500 °C, կորոնան՝ միլիոնավոր աստիճաններ: Ալֆվենի ալիքները կասկածվում էին ջերմացման մեջ՝ դրանք էներգիան տեղափոխում են ֆոտոսֆերայից դեպի կորոնա, որտեղ այն ցրվում է որպես ջերմություն: Նոր տվյալները հաստատում են մագնիտական տուրբուլենտության մոդելները՝ ալիքները «փոխակրիչ» են արևային քամու և կորոնայի ջերմացման համար:

Առանց դրանց կորոնան կսառչեր մինչև հազարավոր աստիճաններ: Ալիքները բացատրում են, թե ինչպես է էներգիան «ճեղքում» խրոմոսֆերան և ջերմացնում վերին շերտերը:

Բացահայտումը բացում է ալիքների տարածման և ցրման ուսումնասիրության նոր ճանապարհ: Սա քայլ է դեպի տիեզերական եղանակի կանխատեսումներ՝ ալիքները ազդում են արևային քամու վրա, որը հասնում է Երկիր:

Աղբյուրը՝ Nature Astronomy

Պատկերը՝  NASA/SDO/AIA

Այլ լուրեր