Գիտնականները տագնապ են հնչեցնում. պլաստիկ թափոնները, որոնք առաջացել են 20-րդ դարի սկզբին սինթետիկ պոլիմերների գյուտից հետո, բնապահպանական և կյանքի համար վտանգավոր լուրջ խնդիր են դարձել, հատկապես օվկիանոսներում: NASA-ի գնահատականներով՝ տարեկան ավելի քան ութ միլիոն տոննա միկրոպլաստիկ է թափվում Համաշխարհային օվկիանոս, և այդ փոքրիկ մասնիկներն արդեն հայտնաբերվել են ամենուր՝ ջրի մակերևույթից մինչև փոթորիկների գոտիներ և նույնիսկ մարդու ուղեղի հյուսվածքներում:

Հետազոտողները դժվարանում են որոշել, թե որտեղ են կուտակվում այդ մանրադիտակային մասնիկները, քանի որ ավանդական դիտարկման մեթոդները, ինչպիսիք են արբանյակային տվյալները, արդյունավետորեն բացահայտում են միայն մակերեսին լողացող կուտակումները, ինչպես Մեծ Խաղաղօվկիանոսյան աղբի կույտը: Այնուամենայնիվ, մակերեսի տակ գտնվող մասնիկները շատ ավելի դժվար է հետևել օվկիանոսի մասշտաբների և ջրային հոսքերի դինամիկայի պատճառով:

Նոր ուսումնասիրությունն այս խնդրին նորարարական մոտեցում է առաջարկում. Վուդս-Հոուլի օվկիանոսագրական ինստիտուտի գիտնականներն օվկիանոսային հոսանքներում միկրոպլաստիկների շարժման եռաչափ մոդել են մշակել:

Լաբորատորիայում նման շարժումները մոդելավորելու համար նրանք օգտագործել են պտտվող մարմնով և կափարիչով գլան, որը շարժվում է տարբեր արագություններով՝ ստեղծելով օվկիանոսային հոսանքների նման շրջանառություն հարյուրավոր կիլոմետրերով։

Հաշվարկները ցույց են տվել, որ միկրոպլաստիկները, իրենց սեփական իներցիայի շնորհիվ, պարզապես պասիվորեն չեն շարժվում ջրի հետ, այլ հակված են ձևավորելու կայուն, փակ կառուցվածքներ՝ մի տեսակ մրրիկ կամ պարույր ջրի մակերևույթի տակ։ Այս «տորնադոները» կարող են հավաքել մասնիկներ և դրանք պահել որոշակի տարածքներում, ինչն ազդում է դրանց բաշխման և, հնարավոր է, էկոհամակարգերի վրա։

Գիտնականները ծրագրում են իրենց տեսությունը հարմարեցնել ավելի իրատեսական պայմաններին՝ հաշվի առնելով փոքր մասշտաբի տուրբուլենտությունը և դրանց ձևերի բազմազանությունը։ Սա կօգնի ավելի ճշգրիտ կանխատեսելու, թե օվկիանոսներում որտեղ են կուտակվում միկրոպլաստիկները, և ինչպես ավելի արդյունավետորեն թիրախավորել մոնիթորինգի ու, հնարավոր է, մաքրման ջանքերը։

Աղբյուրը՝ Environmental Science & Technology

Պատկերը՝ phys.org